download boek in de media over de auteur contact
Cijfercultuur nekt verstandhouding binnen UWV

Nederlandse Staatscourant nr. 104, maandag 4 juni 2007, p. 3
Richard Sandee

Cijfercultuur nekt verstandhouding binnen UWV

Van onze redacteur
Managers van uitkeringsinstantie UWV hebben nauwelijks greep op verzekeringsartsen. De verstandhouding lijdt onder een doorgeslagen cijfercultuur, die moet worden aangepakt door met elkaar om tafel te gaan. En de politiek moet ophouden met het doorvoeren van talloze veranderingen.

Dat stelt Loes Berendsen in haar dissertatie Bureaucratische drama's. Publieke managers in verhouding tot verzekeringsartsen, waarop ze onlangs promoveerde aan de Universiteit van Tilburg. De onderzoeker volgde een aantal districtsmanagers vanaf het moment dat ze 's ochtends op kantoor kwamen totdat ze 's avonds weer naar huis gingen. De UWV’ers werden in 2002 aangesteld om de greep op de artsen te verstevigen.
Berendsen trof een totaal op cijfers gefixeerde cultuur aan, waarvan ze niet de managers zelf de schuld wil geven. ‘Er wordt van boven af een enorme nadruk gelegd op het in kaart brengen van prestaties. Aan dat prestatieregime moeten de managers uitvoering geven. Een bezwaar hiervan is dat ze een andere taal zijn gaan spreken dan de artsen, met wie ze bijna geen direct contact hebben,’ aldus de wetenschapper.
Tijdens het veldwerk viel haar op dat de cijferaars nauwelijks gezag genieten onder de groep die ze moeten controleren. ‘Dat viel bijvoorbeeld op toen een manager de opmerking maakte dat een rapport nog afgemaakt moest worden. Hij werd alleen maar uitgelachen.’ Andersom, en ondanks dit soort taferelen, blijken de managers wèl ontzag te hebben voor de artsen.
De bureaucratische controle mag dan doorgeslagen en ontspoord lijken, de achtergronden ervan zijn niettemin begrijpelijk, stelt Berendsen. ‘De politiek wil graag greep hebben op de kosten, kwaliteit en wachttijden bij keuringen. Vooral de efficiëntie van overheidsorganisaties wordt de laatste vijftien jaar erg belangrijk gevonden. Daar komt de recente roep om transparantie nog bij.’ De zaken die van het UWV worden gevraagd en het toezicht daarop blijken daarom ‘moeilijk voor elkaar te krijgen’.
De belangrijkste opdracht aan de uitkeringsinstantie is volgens Berendsen dat er daadwerkelijk contact tot stand komt tussen de managers en de artsen. Er zijn overigens lichtpuntjes wat dit betreft. ‘In 2006 is het UWV gestart met een project om meer verbinding te brengen tussen de managers en de professionals. Als het UWV daar inderdaad in zou slagen, biedt dat perspectief voor de toekomst.’

Aan de politiek heeft Berendsen een advies dat ook regelmatig klinkt in andere bureaucratische bolwerken, zoals het onderwijs: stop met het stapelen van verandering op verandering. ‘De mensen die ik heb gevolgd, kregen in een paar jaar tijd te maken met ingrijpende reorganisaties van het UWV en zijn voorgangers, de nieuwe Wet verbetering poortwachter, de omschakeling van de WAO naar de WIA en de Wet walvis.’
Tijdens de observaties merkte ze dat die veelheid aan wijzigingen ‘heel lastig’ kan zijn voor managers. ‘Ik merkte ook dat mensen ernaar gaan leven en werken. Ze raken murw en houden er al rekening mee dat er binnenkort weer van alles zal veranderen.’ Dat zou funest kunnen zijn voor het eigen initiatief, denkt Berendsen. ‘Ik heb de indruk dat werknemers meer het heft in eigen hand zullen nemen als er rust komt.’
De onderzoeker kreeg ‘veel reacties van herkenning’ van mensen die haar dissertatie lazen. De instemmende geluiden kwamen vanuit verschillende overheidsorganisaties. Berendsen benadrukt dat ze niet de uitkeringsinstantie of zijn werknemers wilde diffameren. ‘Het was mijn bedoeling om bij te dragen aan verbetering. Ik denk dat het UWV zijn voordeel kan doen met mijn boek.

« terug naar het overzicht